Herkese merhaba, bugün sıkça duyup merak ettiğimiz, karışık gibi gelen QoS Nedir konusunu konuşacağız.
Öncelikle QoS’u anlamamız bilgisayar ağlarındaki veri iletişimi için TCP protokolünü ve paketlerin gönderilme mantığını tazelememiz lazım.
TCP aç gözlü bir protokoldür. Bant genişliğini sömürür. Bunu neden nasıl yapar? Her saniye gönderdiği paketler eğer karşıya rahat gidiyorsa yani trafik müsaitse gönderdiği paketlerin sayısını arttırır. Bant genişliği ne kadar izin veriyorsa port önceliği sonuna kadar kullanır. Eğer ‘paket kaybı olursa’ da hızını yavaşlatması gerektiğini anlar ve saniyede gönderdiği paket sayısını azaltır.
‘Paket kaybı olursa’ kısmını biraz daha açalım. Diyelim ki paketlerimizi kuyruğa ekledik. Ve kuyruktaki paket sayımız doldu. Kuyruğa daha fazla paket eklenemiyor. Cihazın buffer dediğimiz tampon belleği dolunca geriye kalan paketler çöpe atılmak zorunda olacak. Bu paketler çöpe atıldığı zaman tekrar gönderilmeye çalışılacak ve tekrar tekrar paket kayıpları yaşandığı zaman TCP bunu anlayıp oturumu sonlandıracak, resetleyecek. Buna Tail Drop da denir.
Port Önceliği ile alakalı hadi örnek verelim.
5 katlı bir binamız ve her katta da birer kenar switch olduğunu varsayalım. BB Switchimize giriş trafiğimiz birer gigabitten 5 gigabit olur. Backbone switchimiz de firewall’a route’lu olduğunu düşünürsek, port önceliği çıkış trafiğimizi firewall’a tek kabloyla 1 gigabitlik porttan çekersek darboğaz yani Congestion durumu gerçekleşmiş olur.
Congestion = Giriş trafiğinin çok olup çıkış interface’in bant genişliğinin düşük olmasından dolayı dar boğaz olması durumu. Yukarıdaki örneğin çözümü olarak normalde switch’den firewall’a 10 gigabitlik trafik sağlamamız lazım. Diyelim ki 10 gigabit destekleyen Sw için paramız yok 😊 . Ne yapacağız? QoS Nedir? Ya da düz mantık EtherChannel yapabiliriz.
Çok fazla trafik olduğu zaman oluşabilecek problemleri basitçe tanımladık. Paketlerin karşı tarafa daha sağlık ulaşmasını sağlamak ve servislerin kalitesini arttırmak için QoS yöntemlerine başvururuz.
Eğer bant genişliği yeterli ve darboğaz olmuyorsa QoS yapmamıza gerek yok. Ama gelen trafiğimiz çok fazla ve çıkış interface’imiz bunu karşılayamıyorsa gecikmeye karşı hassas olan önemli paketlere önceliklendirme yapabiliriz. Mesela ses paketlerinde 2-3 saniyelik gecikme yaşanması ciddi bir sorundur fakat e-posta gönderirken 2-3 saniye daha geç gitmesi çok sorun olmayacaktır.
Normalde işimize yarayan güzel detayları olan bir konu fakat şimdilik tanımını yaptık. Devamı gelecek…
Okuduğunuz için teşekkürler, herkese iyi çalışmalar.
Kaynak – Muhammed Fatih Saraç
